วันพุธที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2558

อนาคตรายการสารคดีของเมืองไทย

ผมนั่งตัดรายการสารคดีไป เมื่อยก็พักมานั่งเขียนอะไรเรื่อยๆในเฟสบุคตามความตั้งใจที่จะเขียนให้ได้ทุกวันวันละเรื่อง การทำงานรายการโทรทัศน์นี่ต้องใช้เวลาส่วนหนึ่งนั่งดูรายการโทรทัศน์ด้วยนะครับ ถ้ามีเวลาก็ดูมันทุกรายการทุกช่องแหละครับ เราจะเรียกตามศัพท์ทีวีว่า มอนิเตอร์รายการ ถ้าเป็นผู้บริหารระดับสูง บริษัทใหญ่ๆจะมีแผนกมอนิเตอร์รายการแยกประเภทไปเลยครับ ละคร ข่าว เรียลลิตี้  เพื่อคอยรายงานให้ผู้บริหารทราบว่า ตอนนี้เป็นยังไง รายการไหนดีไม่ดีอย่างไร ทำรายงานกันละเอียดเลยครับ ประกอบกับดูเรตติ้งซึ่งก็มีบริษัทจัดเรตติ้งส่งข้อมูลให้ทุกเดือน ข้อมูลเหล่านี้เป็นข้อมูลที่สำคัญนะครับ เพราะการบริหารสถานีหรือบริหารบริษัทผลิตรายการนี่ ต้องเข้าทำนองรู้เขารู้เรา ต้องแก้เกมกันให้ถูกต้อง ถูกเวลา ธุรกิจทีวีการแข่งขันมันสูง แต่รายการเล็กๆอย่างผมไม่มีงบประมาณพวกนี้หรอกครับ อาศัยว่าพอจะรู้จักคนที่มีเรตติ้งในมือก็อาศัยดูของเค้าเอา5555 ซื้อไม่ไหวมันแพง ส่วนการมอนิเตอร์ก็ทำเองครับ ว่างก็ดูทีวีมันไป กดเปลี่ยนไปเรื่อยๆ เรื่องการดูทีวีของคนทำทีวีนี่ คนที่ไม่ได้ทำอาชีพนี้อย่าได้หลวมตัวไปดูด้วยนะครับ น่าเบื่อมาก ประมาณว่าดูไปด่าไป วิจารณ์ไปทั้งเนื้อหา ทั้งเทคนิค บางคนร้อนวิชามากก็คอยจับผิดเค้าไปเรื่อย ไม่ก็วิจารณ์ว่า ต้องถ่ายอย่านี้ ต้องตัดอย่างนั้นซะมาก 5555 สรุปว่ามันเก่งอยู่คนเดียว 
     ส่วนผมไม่ร้อนวิชาแระ วิชาทั้งหลายเย็นตัวลงหมดกลายเป็นวิชามาร ก็ดูไปเรื่อยๆ ไม่วิจารณ์อะไร ถ้าไม่ชอบมากก็เปลี่ยนช่อง สนุกหน่อยก็ดูนาน และส่วนมากก็จะดูพวกสารคดีเพราะเป็นแนวทางที่ชอบและถนัด  บ้านเรารายการพวกนี้ค่อนข้างน้อยถึงน้อยมากครับ ยิ่งถ้าวิเคราะห์เปรียบเทียบนี่ยิ่งน้อยเข้าไปใหญ่ ที่บอกว่าน้อยนี่เทียบกับสัดส่วนของเวลาออกอากาศทั้งหมดนะครับ ผิดพลาดประการใดก็ท้วงติงกันมาได้เพราะก็อาจดูไม่ทั่วถึงทุกช่อง
     โดยส่วนตัวผมอยากให้สนับสนุนรายการแนวสารคดีให้มากกว่านี้นะครับ เอาง่ายๆเลย รัฐควรให้พวกช่อง แนทชั่นแนลจีโอกราฟิค History หรือ ดีสคอฟเวอรี่ นี่เป็นช่องฟรีของประชาชนเลย อาจจะต้องใช้เงินจำนวนหนึ่ง แต่ผมว่าคุ้มค่ามากครับ ผมเองเป็นสมาชิกของทรูวิชั่น ยอมจ่ายเดือนละพันห้าเพื่อช่องเหล่านี้เท่านั้น ถ้ารัฐทำเองและซื้อจำนวนมากๆ อาจได้ราคาที่ถูกลงเยอะ รายละเอียดเรื่องราคาเงื่อนไข คงเอาไว้อีกประเด็น
     ทำไมผมถึงสนับสนุนให้รัฐจัดให้มีช่องเหล่านี้ฟรีล่ะครับ ผมในฐานะคนทำสารคดีมาเกือบสามสิบปีบอกได้เลยว่า สารคดีที่ฉายตามช่องพวกนี้ สุดยอดมากครับ ไม่ว่าเนื้อหาหรือการถ่ายทำ พูดกันตามตรง ดีกว่าไปนั่งเรียนหนังสือตาม รร หรือมหาวิทยาลัยอีกครับ ความรู้ที่ได้แน่นกว่ากันเยอะ ได้เห็นทั้งภาพและเสียง มีกราฟฟิคข้อมูลประกอบอีกมากมาย เรื่องยากๆ เค้าก็สามารถทำออกมาให้เข้าใจได้ง่ายๆ เอางบประมาณจากกระทรวงศึกษา หรือกระทรวงอะไรก็ได้ที่เกี่ยวข้อง งบพวกประชาสัมพันธ์ จัดอีเว็นท์อะไรนี่ มาซื้อสารคดีพวกนี้ให้ประชาชนดู ได้ประโยชน์มากกว่า หรือถ้าไม่มีงบประมาณจริงๆ เอาพวกเงินที่ถูกประนามว่าเป็นเงินบาปมาใช้ตรงนี้ เปลี่ยนจากบาปเป็นบุญเห็นๆ ครับ 
     ผมกล้าพูดได้เต็มปากเต็มคำว่า ถ้ารัฐจัดการอย่างที่ผมเสนอนี้ ไม่กี่ปี ประชาชนคนไทยเราเปลี่ยนอุปนิสัยหลายๆอย่างแน่ครับ แรกๆ อาจจะยังไม่ดูกันเท่าไร แต่ผมเชือว่า ไม่นานหรอกครับ สารคดีพวกนี้ดูสนุก ไม่น่าเบื่อ และให้ความรู้ พอเราดูเข้าบ่อยๆ เราก็จะชินกับการหาความรู้ไปต่อยอดกัน  เราจะรักในความรู้ หรือที่เรียกว่า ไผ่รู้นั้นเอง เมื่อคนไทยเรามีอุปนิสัยอย่างนี้แล้ว การพัฒนาอย่างอื่นมันไปเองครับ ไม่ต้องมาเถียงมาประชดกันว่า คนไทยอ่านหนังสือไม่กี่บรรทัด คนไทยอย่างโน้นอย่างนี้ ความรู้ในมุมกว้างมันจะเปลี่ยนพวกเราไปเอง และเมื่อเรามีความรู้ มีทัศนคติที่กว้างไม่คับแคบ การพูดจาพูดคุยกันก็มีแนวทางชัดเจน คุยกันรู้เรื่อง คนที่ชอบดูละคร ดูตลก ก็ดุไป คนชอบสารคดีก็ดูไป แต่นี่บ้านเรา มันมีแต่ ละครกับตลก วาไรตี้ ไม่มีพื้นที่ของสารคดีที่เป็นแบบของดีๆ เลย รัฐต้องเข้ามาช่วยครับ จนถึงวันหนึ่งที่คนบ้านเราชอบในความรู้กันจริงจังแล้ว ถึงตอนนั้นเราก็ผลิตก็ทำของเราเองได้ ผมหมายถึงทำแบบสุดๆ ดีๆ แบบของเมืองนอกเค้าน่ะ ไม่ใช่พื้นๆอย่างที่เรามี แต่จะทำดีๆได้นั้น ฐานคนดูต้องมีก่อน สปอนเซอร์มันถึงจะสนับสนุนได้ หรือถึงขั้นขายตัวมันเองได้โดยไม่ต้องพึ่งโฆษณา  มันถึงจะทำออกมาเป็นธุรกิจได้ ไม่งั้น ทำเท่าไรก็ต้องบอกว่า รอเจ๊ง อย่างเดียวครับ   สุดท้าย ความรู้คู่เดินทาง โชคดีทุกท่านครับ

บ่อนการพนันเพื่อนักท่องเที่ยว

เมื่อวานผมถ่ายรายการสารคดีที่ผมเป็นโปรดิวเซอร์ ช่วงที่สามของรายการเป็นการพูดคุยวิเคราะห์เรื่องราวต่างๆกับคุณวสันต์ เบนซ์ทองหล่อที่คุณประกรณ์ไปถ่ายทำมา ก็เป็นประเทศแถบแอฟริกาที่เพิ่งไปเมื่อเดือนที่แล้วนี่แหละครับ ก็เอามานั่งตุยกัน แต่ครั้งนี้พิเศษหน่อย ตอนแรกตั้งใจจะไปถ่ายรายการกันที่ เบนซ์ทองหล่อเพราะเกรงใจคุณวสันต์ไม่อยากให้ต้องเดินทางเสียเวลา ก็กะกันว่าจะหามุมที่โชว์รูมเบนซ์ทองหล่อน่ะแหละ พอไปถึงมีรถเบนซ์ตู้ สปริ้นเตอร์คันใหญ่มากมาส่งพอดี คุณวสันต์ใจดีถามพวกเราว่า ไปลองนั่งเล่นไหม คันนี้เพิ่งมา กว้างขวางนั่งสบาย ผมก็เลยบรรเจิดไอเดียว่า ลองถ่ายรายการบนรถไหม รถก็วิ่งไป คุณวสันต์คุณประกรณ์ก็คุยกันไป ทุกคนก็เห็นพร้อมต้องกันว่า น่าจะลองดู ทั้งทีมถ่ายทำก็เลยย้ายไปตั้งกล้องกันบนรถตู้สปริ้นเตอร์ แล้วก็เอารถขึ้นไปวิ่งบนทางด่วนบูรพาวิถี วิ่งไปทางชลบุรีกัน
ก็ลองถ่ายรายการกันบนรถ ขลุกขลักบ้างแต่ก็ได้อารมณ์แปลกๆดี ไม่รู้หลายท่านเป็นแบบผมหรือเปล่า เวลาที่ผมเบื่อๆหรือคิดอะไรไม่ออกนี่ ผมชอบออกเดินทางน่ะครับ ขับรถออกไปกับดาวเรือง ไปกันแบบไม่มีจุดหมายอะไร วิ่งไปเรื่อยๆ คุยกันไป ตอนที่ขับรถนี่มักจะนึกอะไรดีๆออกเสมอ อาจเป็นเพราะว่าผมเป็นคนชอบเดินทาง ชอบขับรถแทบทุกชนิด ประมาณว่า ขอให้มีล้อวิ่งได้เป็นชอบหมด 5555 เวลาที่เราอยู่ในรถมันจะเหมือนหนังที่ใช้การเล่าเรื่องผ่านการขับรถอ่ะครับ หนังอเมริกันชอบใช้แนวนี้ หลายท่านคงผ่านๆตากับหนังแนวที่ผมว่านี้
ก็คุยกันไปหลายประเด็นหลายเรื่อง มีอยู่เรื่องหนึ่งที่ผมฟังแล้ว แบบเออน่ะ มุมนี้ผมไ่ม่เคยคิดมาก่อน คือเรื่องบ่อนการพนันในเมืองไทย ซึ่งคุณวสันต์ให้แนวคิดว่า วิธีการศึกษาว่ามันดีไม่ดี ง่ายที่สุดคือไป ดูที่สิงคโปร์ซึ่งเปิดบ่อนคาสิโนที่มาริน่า เบย์ แหล่งท่องเที่ยวใหม่ล่าสุดของสิงคโปร์ เพราะทั้งใกล้บ้านเราและอาเซียนเหมือนกัน ว่ามันเป็นอย่างไร ประเด็นเรื่องไปดูงานที่สิงคโปร์นี่ผมเฉยๆครับ ว่ากันตามตรงผมเห็นบ้านเรานิยมดูงานต่างประเทศกันเหลือเกิน แต่ไม่เห็นเอามาทำประโยชน์ได้เท่าที่ควร เท่าที่รู้มาส่วนมากจะไปเที่ยวแล้วอ้างไปดูงานกันซะมากกว่า
ประเด็นที่ผมสนใจคือ คุณวสันต์บอกว่า เปิดบ่อนในเมืองไทยนี่ไม่ต้องกลัวว่าพวกเศรษฐีหรือคนดัง ข้าราชการอะไรไปเล่นหรอก เพราะพวกนี้จะกลัวคนเห็นแล้วเอามาพูด เอามาเป็นข่าว ถ้าพวกนี้เค้าอยากจะเล่นจริงๆ เค้าจะบินไปเล่นเมืองนอก สบายใจกว่าเยอะ เพราะฉะนั้นถ้าเปิดบ่อนในเมืองไทย คนที่จะเล่นส่วนมากก็คือนักท่องเที่ยวนั้นเอง ส่วนใครที่กลัวว่าคนยากคนจนจะเข้าไปเล่นแล้วยิ่งจนลงนั้น ส่วนมากบ่อนการพนันที่ผมไปเห็นมาเค้าห้ามคนจนเล่นน่ะครับ 55555 ง่ายๆคือ บางแห่งนี่ห้ามคนในประเทศเลย โชว์พาสปอรต์อย่างเดียว คนในประเทศอดเล่น บางแห่งก็มีข้อกำหนดเยอะแยะ อย่างเช่น เรื่องอายุ การแต่งกาย และต้องมีเงินรับรอง ง่ายๆคือ ต้องสามารถแสดงว่า เป็นคนมีสตังค์นั้นแหละ หลายท่านก็อาจแย้งว่า แล้วบ้านเรามันเคยทำตามกฏที่ตั้งๆกันหรือเปล่าล่ะ อันนี้ผมว่าเราก็ต้องไปเถียงกันในหัวข้อใหม่แล้วล่ะครับ ว่าด้วยเรื่อง คนไทยไม่ทำตามกฏ 55555
เอาสั้นๆพอครับ เสนอมุมมองต่างๆกันออกไป คนเรามันก็มีทั้งดีทั้งไม่ดี ผสมกันไปแหละครับ ทั้งอยู่ในตัวคนคนเดียวหรือผสมกันอยู่ในสังคม คิดซะว่า ไงก็ต้องอยู่ด้วยกัน เข้าใจกันวันนี้ดีกว่า สุดท้ายครับ ความรู้คู่เดินทาง ทุกอย่างสนุกครับ โชคดีทุกท่านครับ

วันศุกร์ที่ 17 กรกฎาคม พ.ศ. 2558

รายการทีวี เมืองไทย

เมื่อวันพฤหัสที่ผ่านมา ทำคิวพิธีกรรายการสารคดีก็มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบของรายการกันพอสมควรเพื่อให้เหมาะสมกับอะไรๆหลายอย่าง การทำช่วงพิธีกรของรายการผม รูปแบบเดิมที่ทำๆมาก็เป็นการเอาข่าวสารหรือเหตุการณ์ที่กำลังน่าสนใจในช่วงนั้นๆมาพูดคุย โดยเน้นไปที่เปรียบเทียบกับบ้านเมืองอื่น ทั้งในแง่ของวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ว่าเราเค้าแตกต่างหรือเหมือนกันในมิติใดบ้าง ของใครดีของใครไม่ค่อยดี ก็ว่ากันไปตามเนื้อผ้าเรื่องราว การทำงานเราไม่ค่อยเขียนบทกัน เพราะคุณประกรณ์ พิธีกรและเจ้าของรายการไม่นิยมการมีบท เวลาเขียนบทให้ทีไรจะเกิดอาการแพ้บท รุนแรงมากน้อยแล้วแต่วาระ5555 ก็เลยทำให้ใช้วิธีการพูดคุยถกเถียงกันในแง่มุม ต่างๆ ส่วนมากก็จะมี เต้ ซึ่งเป็นครีเอทีฟ ผมแล้วก็คุณประกรณ์ ก็มี ดาวเรือง ซึ่งทำหลายตำแหน่งตั้งแต่ช่างภาพยันแต่งหน้า พูดคุยร่วมกัน จนได้แง่คิดว่าจะเอาประเด็นนี้ มองมุมนี้ แล้วก็เป็นหน้าที่ของคุณประกรณ์ แกร่ายยาวไปเลย ผิดถูกติดขัดก็ค่อยเทคถ่ายใหม่ แต่ส่วนมากก็จะไหลยาวแบบสดๆไปเลย ถ่ายเสร็จเราก็มักจะคุยกันต่อเรื่องประเด็นที่เราทำ ระหว่างที่คุยคุณประกรณ์แกตั้งแง่คิดว่า ทำไมดูข่าวในทีวี บ้านเรามันมีแต่ข่าวพื้นๆ หรือที่เรียกว่า ข่าวชาวบ้านทั่วๆไป ข่าวดาราอะไรแบบนี้ ผมก็หัวเราะ แล้วตอบทันทีว่า เพิ่งรู้เหรอ สงสัยอะไรล่ะ อืม มันน่าจะมีพวกข่าววิเคราะห์ดีๆบ้างน่ะ นีเปิดไปช่องไหน ก็มีแต่ข่าวเหมือนๆกัน คุณประกรณ์ยังสงสัยต่อ ผมเลยให้ความเห็นไปว่า อย่าไปสงสัยอะไรเลย มันเป็นธรรมดาของมนุยษ์เราแหละ ที่ต้องชอบเรื่องบันเทิงเริงใจมากกว่า เพียงแต่บ้านเรามันยังไม่ค่อยพัฒนา สัดส่วนมันก็เลยเป็นบันเทิงเยอะเป็นธรรมดานั้นเอง วันหนึ่งเราเติบโตมากกว่านี้ เราคงได้เห็นสาระมากว่าปัจจุบัน
ผมทำรายการทีวีมานานมากแล้วเหมือนกัน จะว่าไปเกือบสามสิบปีเข้าไปแล้ว เห็นอะไรในวงการนี้มาพอสมควร อาจไม่ทุกด้านหรือรู้ไปหมด แต่ก็ก็บอกได้ว่ารู้พอตัว โดยเฉพาะถ้าเป็นด้านหรือรายการที่เรามีความชำนาญ ก็จะรู้มากหน่อย ปัญหาเรื่องที่ว่า ทำไมบ้านเราไม่มีรายการสาระที่ดีๆ หรือมีแต่ก็มีน้อย ไม่ว่าจะเป็นรายการแบบไหน เหตุผลเดียวง่ายๆคือ คนบ้านเราไม่มีสาระครับ 5555 หลายท่านอ่านไปอาจจะด่าผมว่า เอาอะไรมาตัดสินอย่างนี้ ผมก็ตอบว่าไม่ได้เอาอะไรมาวัดหรอก เป็นความเห้นส่วนตัวเท่านั้น ลองคิดดูง่ายๆสิครับ คนทำรายการอ่ะ หรือที่เรียกว่า คนทำสื่อนี่ ส่วนมากทำสนองคนดูน่ะ เพราะไม่มีคนดู ไม่มีสปอนเซอร์ ไม่มีโฆษณา ก็ไม่สามารถทำรายการได้ การผลิตรายการนี่ใช้เงินจำนวนมากนะครับ เอาง่ายๆเลยครับ อย่างเพิ่งไปถ่ายแอฟริกามานี่อ่ะ ค่าใช้จ่ายต่อคนประมาณสองแสนบาทขึ้นไป ทีมงานผมไป 6 คน ก็ตกล้านกว่าบาทไปแล้ว นี่เฉพาะค่าถ่ายทำนะครับ ไม่รวมค่าตัดต่อ เงินเดือนอีกสารพัด และไม่รวมค่าเวลาออกอากาศอีก ฉะนั้นเอาง่ายๆเลยครับ ปัจจุบันนี้หารายการทีวีบ้านเรา โดยเฉพาะรายการสารคดีเดินทางไปถ่ายต่างประเทศไกลๆ น้อยมากเพราะสู้ค่าใช้จ่ายไม่ไหว ส่วนมากที่ไปถ่ายได้ก็เพราะสามารถติดต่อหาสปอนเซอร์ได้เก่ง รายการผมคุณประกรณ์เค้าคร่ำหวอดในวงการท่องเที่ยวมานาน รู้จักคนเยอะ ทั้งในและต่างประเทศ ก็เลยทำให้รายการพอจะมีโอกาสไปถ่ายต่างประเทศกับเค้าบ้าง เห็นตัวเลขอย่างนี้นึกภาพออกใช่ไหมล่ะครับว่า ทำไมรายการสาระดีๆ ถึงทำยาก และแน่นอนครับ นอกจากจะแพงแล้ว ขั้นตอนการทำงานก็ซับซ้อนกว่า พิธีกรต้องมีความรู้แน่นพอตัว ครีเอทีฟ โปรดิวเซอร์ ต้องรู้เยอะ รู้เยอะนี่ หมายถึงรู้เรื่องที่จะทำน่ะครับ ไม่ใช่ไปรู้เรื่องชาวบ้านร้านตลาดอะไรทำนองนั้น สรุปง่ายๆคือ รายการมันผลิตยากอ่ะครับ และที่สำคัญคือรายการสาระ แนวๆนี้ หาสปอนเซอร์ก็ยาก เพราะคนไม่ค่อยดู นั้นเอง พอคนดูน้อย คนทำมันก็ขยาดกัน ไม่กล้าเสี่ยงทำ เพราะเรียกง่ายๆว่า โอกาสขาดทุนสูงมาก พวกคนทำสื่อก็เลยหันไปทำแนวแบบ บันเทิงง่ายๆ เพราะคนดูก็ดูง่ายๆ ดูไปเม้าท์กันไป สนุกปาก ขายรายการง่ายกว่าเยอะแถมค่าผลิตถูกกว่ากันมากมาย เอาง่ายๆ ไม่ได้ว่ารายการอื่นนะครับ รายการแบบอ่านข่าว หรือเม้าท์ดารา คนดังทั้งหลายนี่ ไม่ได้ลงทุนอะไรเลยนะครับ มาแต่ตัวมีหัวกับปากเท่านั้น ก็ทำรายการได้แล้ว หรือจะเป็นแนวพวกหมอดู หมอเดา จิตสัมผัส ญาญทิทย์ทั้งหลายแหล่นี่ ลงทุนน้อยมากครับ แต่คนดูชอบครับ ผมเองยังคิดรายการแนวๆนี้เอาไว้เลยครับ 55555 มันขายได้ง่าย เพราะอะไรล่ะ ก็เพราะคนชอบดูไง 
ฉะนั้นง่ายๆเลยครับ รายการทีวีประเทศไหน มันก็สะท้อนนิสัยคนประเทศนั้นครับ เราเป็นของเราอย่างนี้แหละ 55555 ชอบอะไรก็ดูแบบนั้นไปครับ แต่ถ้าเป็นไปได้ เรื่องความรู้ สาระก็ต้องพยายามหาอ่าน หาดูด้วยครับ เพื่อเพิ่มมุมมองให้กับตัวเราเอง และเช่นเคยครับ ความรู้คู่เดินทางแล้วทุกอย่างจะสนุกไปเอง โชคดีทุกท่านครับ

วันอังคารที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2558

มอไซค์วิน ไนโรบี เคนย่า

 
ผมเป็นคนชอบขี่มอไซค์มากครับ ในกรุงเทพผมแทบไม่ใช้รถยนต์ส่วนตัวเลยเบื่อกับรถติดและการหาที่จอดมาก ตอนแรกๆที่มาใช้มอไซค์เป็นพาหนะในกรุงเทพก็คิดเยอะเหมือนกันว่ามันอันตรายหรือเปล่า มันร้อน ฝุ่นควันสารพัด แต่ในที่สุดก็ตัดสินใจลองซื้อสกู๊ตเตอร์ PCX ของฮอนด้ามาใช้งาน  โหสวรรค์แท้ๆเลยครับ จะไปไหนไม่ต้องเผื่อเวลา ไปถึงไม่ต้องวนรถหาที่จอด ร้านอาหารหน้าตาท่าทางอร่อยริมทางที่เคยขับรถยนต์ผ่านแล้วอยากลองชิม ลองกิน แต่จนปัญญาหาที่จอด พอขับมอไซค์ทุกอย่างก็เป็นจริง ร้านไหนข้างทางหน้าตาชวนชิม แวะได้ทันทีเดี่ยวนั้น กินมันเลยอร่อยไม่อร่อยรู้กันไม่ต้องลุ้น จะเข้าตรอกซอกซอยอะไรไปได้หมด  หลังจากนั้นผมก็กลายเป็นสาวกมอไซค์ไปเต็มตัว ไปต่างจังหวัดไกลๆก็ใช้ คันใหญ่ ช่วงเทศกาลวันหยุดยาวๆแต่ก่อนไม่กล้ากลับบ้านหรือไปต่างจังหวัดที่ไหน เพราะขยาดเรื่องรถติด ก็ไม่กลัวอีกแล้ว ใช้มอไซค์ไปได้สบายๆ มอไซค์คันใหญ่ๆนี่ถ้าขี่เป็น ขี่ถูกหลักความปลอดภัยถือว่าสูงพอสมควรนะครับ แต่เอาไปเทียบกับรถยนต์คงไม่ได้ ที่เห็นข่าวพวกบิ๊กไบค์ประสบอุบัติเหตุ เท่าที่รู้มาส่วนมากถ้าไม่ประมาทก็ไม่ชินกับรถที่ใช้  พวกบิ๊กไบค์นี่จำเป็นต้องไปเรียนฝึกทักษะเลยนะครับ เพราะการตวบคุมรถการเลี้ยวอะไรนี่ไม่เหมือนรถเล็กๆ คุมรถไม่อยู่ รถมันแรงมันเร็ว ขี่ไปอันตรายมาก เมืองนอกหลายแห่งอย่างที่ญี่ปุ่นนี่เท่าที่ทราบมา ถ้าเป็นรถขนาด 250 cc ขึ้นไปต้องไปสอบใบขับขี่บิ๊กไบค์ต่างหาก และขี่บนทางด่วนได้เลย  พวกโซนยุโรบถ้าเกิน 125 cc ก็จะจัดกลุ่มเป็นรถอีกแบบ บ้านเราก็น่าแบ่งอย่างนี้นะครับ ทำสีทะเบียนให้แตกต่างออกไปเลย ให้ดูง่ายตรวจสอบง่าย แล้วก็ให้วิ่งได้ทุกถนนแบบรถยนต์ เพราะรถมอไซค์ใหญ่ๆนี่ ประสิทธิภาพไม่แพ้รถยนต์เลยครับ
     แต่ก็อย่างว่าแหละครับ เรื่องนี้ใครชอบแนวไหนก็เรียกร้องกันไป  ฝ่ายไม่ชอบไม่เห็นด้วยก็เอาเหตุผลมาค้านกันไป ถูกผิดได้เสียพิจารณากันไป กฎอะไรแก้ได้ก็แก้ อย่างกฎหมายมอไซค์บางข้อโบราณมากเช่น ต้องขับชิดขอบทางด้านซ้ายตลอดเวลาอย่างนี้เป็นต้น  กฎอย่างนี้ออกมาคนขี่มอไซค์ที่ไหนจะทำตาม ชิดซ้ายตลอดถนนบ้านเราขี่ได้ตรงไหน อันตรายยิ่งกว่าขี่เลนขวาอีก
     แต่วันนี้จะมาเล่าเรื่องมอไซค์ที่ไนโรบีให้ฟังกันครับ  ด้วยความที่ผมชอบขี่มอไซค์อย่างที่เล่าให้ฟังตอนต้น ไปเมืองไหนก็คอยมองดูว่า บ้านเมืองเค้าใช้มอไซค์อะไรแบบไหน มากน้อยอย่างไร สังเกตุดูที่ไนโรบีนี่ ใช้มอไซค์กันพอตัวครับ แต่ไม่มากเหมือนบ้านเรานะครับ ยังห่างกันเยอะ แต่ก็มีเห็นแบบใช้กันหลายแบบ ทั้งส่งของ  ใช้ส่วนตัว และใช้เป็นแท๊กซี่หรือบ้านเราเรียกมอไซค์วินนั้นแหละครับ  วินไนโรบีก็ตั้งตามจุดต่างๆ คล้ายบ้านเราแหละ ทางแยกหรือจุดตัดถนน จุดเปลี่ยนรถพวกนี้ จะเห็นตั้งวินกันเป็นกลุ่มๆ ส่วนจะมีหัวหน้าวิน คนคุมวินหรือต้องส่งส่วยหรือเปล่า อันนี้ไม่ทราบนะครับ เพราะไม่ได้ลงไปถาม มอไซค์ที่นี่ แต่งตัวเป็นระเบียบครับ น่าจะเป็นเพราะกฎหมายเข้มงวด หมวกกันน๊อคเท่าที่เห็นเป็นแบบเต็มใบปิดคางทั้งหมด แบบหมวกก่อสร้าง พาสติกก็องแก้งนี่ไม่เห็นใส่เลย ใส่เสื้อคลุมและมีเสื้อกั๊กเซฟตี้มีแถบสีสะท้อนแสงใส่ทับอีกต่างหาก คนซ้อนก็เหมือนกัน แต่งตัวครบ มอไซค์ที่ใช้เป็นมอไซค์แบยที่เรียกกันว่า มอไซค์ผู้ชายรูปทรงบึกๆถึก น่าจะเป็นเพราะสภาพถนนไม่ค่อยดี หลุมบ่อทางพังๆมีเยอะ ถามคนเคนย่าบอกว่า มอไซค์ที่ชอบใช้ที่นี่ ยี่ห้อ lifan ของจีน คงเพราะถูก ประมาณคันละสามหมื่นบาทไทย จีนนี่เป็นชาติที่ตอนนี้ลงทุนในเคนย่ามากที่สุดนะครับ ถามไกค์บอกว่า จีนมาทำถนน ทางด่วน สร้างเมืองกันเลย
     ด้วยความที่เคยเล่าไปในตอนเก่าๆว่า ไนโรบีนี่รถติดขั้นบรรลัยใน ชม เร่งด่วนเราเลยเห็นผู้คนบางส่วนนอกจากจะใช้วิธีเดินแล้วถ้ารีบๆ ก็ต้องมอไซค์วินอย่างเดียวแหละครับ วิ่งกันเกลื่อนเมือง ว่าจะหาโอกาสไปลองนั่งสักครั้งก็ไม่มีเวลา ไม่งั้นได้มาเล่าประสบการณ์สนุกๆให้ฟังกัน  เช่นเคยครับ  ความรู้คู่เดินทาง แล้วทุกอย่างจะสนุกทุกครั้ง  โชคดีทุกท่านครับ




วันจันทร์ที่ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2558

ซาฟารี ลอดจ์

ช่วงนี้ต้องนั่งตัดงานชุดใหม่ที่เพิ่งไปถ่ายมาคือ ชุดแอฟริกา จะเริ่มออกอากาศเดือนสิงหาคมครับ รายการที่ทำก็มีการเปลียนแปลงรูปแบบ ตัดช่วงเพื่อนร่วมชิมกับแม่ช้อยนางรำออกไป เปลี่ยนเป็นเน้นการวิเคราะห์เหตุบ้านการเมืองทั้งในและนอกประเทศแทน และช่วงท้ายรายการก็มีการถกประเด็นที่น่าสนใจเกี่ยวกับเรื่องสารคดีที่พวกเราไปทำมา โดยมีคุณวสันต์ เบนซ์ทองหล่อมาแตกประเด็นความคิดกับคุณประกรณ์ ว่าเหมือนว่าแตกต่างกันอย่างไร เรื่องแนวกันคิดแตกต่างกันออกไปแค่ไหน ก็ลองติดตามชมกันได้นะครับ ตอนนี้ยังอยู่ช่องเดิม TNN2 ทรูวิชั่นช่อง 84 กับ 785  หรือดูทางเนตก็ง่ายครับ ยูทูป เสิจ  companiontv ดูย้อนหลังได้ทุกตอน

     ผมเป็นคนที่คุ้นเคยกับการอยู่ที่แคบๆ เพราะใช้ชีวิตอยู่ในแฟลตเล็กๆตั้งแต่สมัยเข้ามาเรียนที่กรุงเทพเมื่อสามสิบกว่าปีที่แล้ว ปัจจุบันก็ยังอยู่เหมือนเดิม ต้องใช้คำว่าชินไปแล้วล่ะครับ ให้ไปอยู่ที่กว้างๆก็ไม่ชอบไปซะแล้ว ห้องขนาดสิบกว่าตารางเมตร เป็นแทบทุกอย่างของกิจวัตรประจำวันของผม นอน ทำงาน ดูทีวี เล่นเนต กินข้าว อาบน้ำ เล่นกับหมา 5555 เยอะมาก ถามว่าชินกับที่แคบขนาดไหน ก็ขนาดแบบถ้าต้องไปนอน รร ที่หรูๆ กว้างๆมีหลายห้องนี่ ผมนอนไม่หลับเลยแหละครับ ด้วยอาชีพช่างภาพสารคดีบางครั้งก็มีโอกาสได้นอน รร หรูๆ เป็นประจำ บางครั้งเจ้าภาพใจดี จัดห้องแบบห้องชุดห้องสวีทมาให้นอน ผมนี่อยากเปลี่ยนห้องเลย แต่ก็เกรงใจเค้า จะหาว่าเรื่องมาก ก็นอนไป สะดุ้งตื่นไป
     อย่างไปแอฟริกาคราวนี้เหมือนกัน  ทางเจ้าภาพทัวร์ท้องถิ่นใจดี จัดเต็มให้นอน รร ระดับหรูๆทั้งนั้น ทั้งริมน้ำ มีอ่างจากูซซี่หน้าบ้าน หรือแบบจากระเบียงหน้าห้อง มองเห็นหนองน้ำกลางป่า ดูสัตว์มากินน้ำกลางป่าแอฟริกาเลยก็มี อย่างเช่นวันสองวันแรกของการเดินทางเที่ยวนี้ เรานอนกันที่ ซาฟารี ลอดจ์ รร หรูกลางป่าแถวน้ำตกวิคตอเรีย  ตัว รร ตั้งอยู่บนเนินสูง หันหน้าไปทางทิศตะวันตกเพื่อมองพระอาทิตย์ตกดินในทุ่งหญ้า ได้อย่างสวยงาม
     รร ที่แอฟริกาส่วนมากถ้าเป็น รร ที่พวกมาเที่ยวแนวซาฟารี นี่จะไม่ค่อยมี รร แบบราคาประหยัดนะครับ จะออกแนวหรูกับหรูมากไปเลย ราคาค่าห้องเอาเรื่องเอาราว เพราะนักท่องเที่ยวที่มาเที่ยวแนวซาฟารี แอฟริกานี่ ส่วนมากเป็นนักท่องเที่ยวมีอายุ มีกำลังซื้อสูง หรือไม่ก็มาแบบครอบครัว  แนวแบ็คแพ็คไม่ค่อยมี เพราะค่าทัวร์ค่าเข้าชมสถานที่ราคาค่อนข้างสูงเลยทีเดียว
     ห้องพักของ ซาฟารี ลอดจ์มีหลายสิบห้องแระครับ ไม่ได้ถามจำนวนที่ชัดเจน สร้างเป็นเรือนพักสองชั้น ยาวไปตามแนวของเนินเขา ทุกห้องมีระเบียง ชมวิวพระอาทิตย์ตก และมองเห็นหนองน้ำที่สัตว์จะลงมากินน้ำ หนองน้ำนี่ผมถามเจ้าหน้าที่ว่าเป็นหนองธรรมชาติหรือคนสร้าง เค้าก็บอกว่า คนสร้างนี่แหละครับ  ต่อท่อน้ำจาก รร ไป เลย  สัตว์ได้ประโยชน์ได้กินน้ำ คนได้มองได้เที่ยว รร ได้ประโยชน์ได้กำไร  มีแต่ได้กับได้  ผมเห็นแล้วก็ว่าดีงามด้วย  เป็นความคิดที่ดีนะครับ  การปรับปรุงภูมิทัศน์บางอย่างเพื่อผลประโยชน์ร่วมกันนี่ ผมคิดว่าสามารถทำได้ครับ ออกแบบให้มันดี มันสวย พิจารณาให้ครบทุกแง่มุม ว่ามีดีมีเสียอย่างไร แล้วเอามาพิจารณาร่วมกันระหว่างฝ่ายต่างๆที่เกี่ยวข้อง  ไม่ใช่อะไรก็ทำไม่ได้ อนุรักษ์สุดขั้ว หรือ ธุรกิจสุดกู่ ผมเชื่อว่า ทั้งสองอย่างหรือหลายๆอย่างมันไแด้วยกันได้ครับ  บ้านเราน่าจะลองคิดพิจารณาเรื่องนี้ดูนะครับ เอาผลประโยชน์ของส่วนรวมเป็นที่ตั้ง ทุกอย่างตกลงกันได้ครับ  สุดท้าย ความรู้คู่เดินทาง  ทุกอย่างสนุกแน่ครับ โชคดีครับ

เสือชีต้า

คลิปอันนี้ ดูกันเล่นๆครับ ถ่ายแบบใกล้ชิดมาก ขนาดหนวดติดเลนส์ 555 แต่ผมไม่ได้เป็นคนถ่ายหรอกครับ ผมยืนควบคุมภาพอย่างใกล้ชิดห่างออกไปประมาณ 50 เมตร  

ดู Troy ย้อนดู ไทย ในการเมืองโลก

เมื่อวานนั่งดู HBO เอาหนังเรื่อง ทรอยมาฉายอีกครั้ง ดูครั้งแรกนานมากแล้วเหมือนกัน แบรด พิท เป็นพระเอก โครงเรื่องของหนัง ทรอย นี้ ถ้าใครเป็นนักอ่านหรือ นักนิยมวรรณกรรม คงรู้เรื่องดี เพราะถือว่าโด่งดังมาก ชื่อหลายอย่างที่เรียกขานมาจนปัจจุบ้น ก็เอามาจากวรรณกรรมเรื่อง อีเลียต เรื่องนี้แหละ คนแต่งเป็นกวีชาวกรีกชื่อ โฮเมอร์ ก็เชื่อกันว่า โฮเมอร์ไม่ได้มโนแต่งเรื่องเอาเอง แต่เป็นเรื่องจริงในประวัติศาสตร์ แต่สมัยโบราณนั้น การจดจำบันทึก เค้าก็ทำกันในรูปแบบของเรื่องเล่าขานต่อกันมา ไม่ได้มีนักประวัติศาสตร์มาชำระสะสางแต่อย่างไร
เรื่องคร่าวๆก็คือ สงครามระหว่างกรุงทรอยกับพวกกรีก ทำการรบกันอย่างแหลกกันไปข้าง ส่วนสาเหตุของสงครามก็ซับซ้อนมาก เกี่ยวพันไปถึงเทพเจ้าทั้งหลาย แต่เล่าคร่าวๆก็คือ ปารีสซึ่งเป็นเจ้าชายแห่งทรอย เกิดไปหลงรักกับเฮเลน ราชินีแห่งสปาตาร์ และหนีตามกันไปอยู่กรุงทรอย ฝ่ายกษัตริย์ของสปาตาร์รู้เรื่องเข้าก็โกรธสิครับ อย่างนี้เรียกว่า เสียเชิงชาย 5555 ก็ไปฟ้องบรรดาพรรคพวกญาติพี่น้องบรรดานครรัฐต่างๆของกรีก กรีกสมัยนั้นการปกครองเป็นระบอบนครรัฐนะครับ คือทุกคนก็ถือว่าตัวเองเป็นชาวกรีก ต่างปกครองนครของตัวเอง ว่างๆก็ตีกันเองไปตามเรื่องตามราว ว่างๆก็รวมพวกไปตีชาวบ้านเค้า เมื่อกษัตริย์สปาตาร์มาฟ้องว่า เจ้าชายกรุงทรอยขโมยเมียไป บรรดาเจ้าเมืองกรีกก็ประมาณ ว่า เฮ้ย อย่างนี้มันหยามพวกกรีกนี่หว่า แต่บรรดาเจ้าเมืองกรีกทั้งหลายมีพี่ใหญ่คนหนึ่งเป็นเจ้าเมืองไมซินี ซึ่งอยากได้เมืองทรอยมานานแระ ก็เห็นว่าเป็นจังหวะที่จะถือโอกาสยกทัพไปรบ ก็ออกตัวแรงเลยว่า อย่างนี้เอาไว้ไม่ได้ พวกเราชาวกรีกต้องรวมตัวกันไปยำไอ้พวกกรุงทรอยซะให้เข็ด ว่าแล้วบรรดานครรัฐกรีกก็รวมตัวกัน ออกเรือไปล้อมกรุงทรอยเอาไว้ กรีกกับทรอยก็รบกันเป็นเวลานานหลายปี กรีกก็ตีกรุงทรอยไม่สำเร็จซะทีเพราะกำแพงเมืองของทรอยแข็งแรงมาก ก็ได้แต่ล้อมเอาไว้ จนแม่ทัพกรีกคนหนึ่งนึกอุบายได้ ก็ให้บรรดาทหารรื้อไม้จากเรือที่นั่งมาจากกรีก เอามาต่อเป็นม้าไม้ตัวใหญ่ ใหญ่ขนาดเอาทหารเอาไปซ่อนอยู่ข้างในได้นั้นแหละ แต่ก็ทำเป็นว่า เกิดโรคระบาดล้มตายกัน เลยหนีขึ้นเรือกลับกรีก กันหมด ฝ่านทรอยเห็นทหารกรีกขึ้นเรือออกทะเลไปหมด ก็ออกมาสำรวจ เห็นทหารกรีกนอนตายเกลื่อนหาดแล้วก็มีเจ้าม้าไม้นี่ ตั้งอยู่ ก็ดีใจว่า เห็นไหม เทพเจ้าเข้าข้างเราแล้ว ท่านบันดาลให้ไอ้พวกกรีกเป็นโรคระบาดตาย เจ้าม้าไม้นี่ก็คือ สิ่งบูชาเทพโพไซดอน เทพแห่งท้องทะเลก่อนที่พวกกรีกมันจะหนีลงเรือ ว่าแล้วก็ลากเจ้าม้าไม้ที่เรียกว่า ม้าโทรจัน นี่เข้าไปเก็บไว้ในเมืองแล้วก็เฉลิมฉลองกันอย่างสนุกสนาน ตกดึกฉลองหนักไปหน่อย ก็เมาหลับกันหมดทั้งเมือง ทหารยามทหารเวรก็เมาหลับกันเรียบ พวกทหารกรีกที่ซ่อนอยู่ในม้าโทรจันก็ออกมาแล้วไปเปิดประตูเมือง พวกทหารกรีกที่แอบซุ่มรออยู่ ก็กรูเข้าเมืองมา ฆ่าชาวเมืองตายเกลื่อน เผากรุงทรอยวายวอดไป 7วัน7 คืน ไม่เหลือซาก เป็นอันปิดตำนานกรุงทรอยที่รุ่งเรืองตั้งแต่บัดนั้น
จากวรรณกรรมเรื่องนี้ ก็สร้างคำและสำนวนใช้กันมาอยู่ทุกวันนี้เช่น ถ้าผู้หญิงคนไหนสวยมากๆแบบใครเห็นใครรัก ก็จะเปรียบเทียบเป็น เฮเลนแห่งทรอย แต่ความสวยแบบเฮเลนนี่ จะออกแนวแบบเป็นภัยหน่อยๆ ถ้าบ้านเราก็คงเป็นนางโมรา ในเรื่องจันทโครพประมาณนั้น ม้าโทรจันก็เป็นคำที่เรียกใช้พวกไส้ศึกทั้งหลาย ในวงการคอมพิวเตอร์ก็เอามาเรียก พวกไวรัสชนิดหนึ่งว่าไวรัสโทรจัน หลายท่านที่ใช้คอมพิวเตอร์ ใช้อินเตอเนตคงเคยได้ยินเจ้าไวรัสโทรจันนี้ มันเป็นไวรัสพวกที่แอบมาแฝงอยู่ในเครื่องคอมพิวเตอร์ของเรา แล้วก็ส่งข้อมูลต่างๆของเราไปให้ต้นทางที่มันถูกสร้างมา พวกโจรกรรมบัตรเครคิด ข้อมูลส่วนตัวของเราทางเนต ก็มาจากพวกไวรัสชนิดนี้แหละ  
กลับมาที่แล้วเรื่องทรอยมันมาเกี่ยวอะไร กับประเทศไทยเราล่ะครับ มันเกี่ยวแบบการเมืองโลกที่เรากำลังประสบอยู่นี่แหละครับ เรื่อง อุยกูร์ โรฮิงญา อะไรพวกนี้ ย้อนเรื่อง อุยกูร์นิดหน่อย พอให้เข้าใจคร่าวๆ อุยกุร์เป็นชนพื้นเมืองเชื้อสายเติร์คที่อยู่ในเขตปกครองตัวเองซินเกียงของจีน ซินเกียงนี่อยู่แถบตะวันตกไปทางเหนือๆของจีน ส่วนมากก็เป็นทะเลทราย เขตแห้งแล้ง หน้าตาพวกอุยกูร์นี่ อธิบายแบบไทยๆให้เห็นภาพก็ประมาณ แขกหน้าจีน นั้นแหละ ส่วนมากนับถืออิสลาม อุยกูร์นี่ก็มีปัญหากับจีนมาพอสมควรนาแล้ว แต่ก็อย่างว่าแหละครับ จีนมันประเทศใหญ่ สารพัดชนเผ่า แค่พวกฮั่นกันเองกันไม่รู้กี่เผ่ากี่ภาษา พวกรอบนอกออกไป อย่างซินเกียงก็เป็นเติร์ค แขกหน้าจีน พวกมองโกลก็หน้าจีน แต่ความจริงเป็นอีกเผ่าหนึ่ง ธิเบต แมนจู อีกสารพัด ล่างลงมาคล้ายกับไทยเราก็พวก เผ่าจ้วง หรือไทยเราเรียก สิบสองปันนา เมืองนานนิง นั้นแหละ พวกนี้เป็นเขตปกครองตัวเองของจีนนะครับ แสดงว่ามีความแดกต่างกับพวกฮั่นพอสมควร อธิบายอย่างนี้ เพื่อให้เห็นว่า จีนมีแบบนี้เยอะ เพราะงั้นจีนไม่ยอมให้หลุดมือง่ายๆ หรอกครับ ยุ่งแน่ๆ ไหนจะพวกที่เพิ่งได้คืนมา อย่างฮ่องกง มาเก๊า อีกล่ะ 
นอกเรื่องไปซะเยอะ กลับมาประเด็นเกี่ยวกับบ้านเราดีกว่า การเมืองโลกนี่มันก็เหมือนเรื่อง กรุงทรอย นะแหละครับ ดูเผินๆ ก็ตีกันเรื่อง แย่งผู้หญิง แต่ลึกๆ เรื่องเฮเลน นี่เป็นข้ออ้างเท่านั้น พวกกรีกอยากกำจัดทรอยอยู่นานแล้ว เพราะแข่งขันกันเรื่องการค้า เรื่องผลประโยชน์ทางทะเล พอมีเรื่องเฮเลน เข้ามาก็เข้าทางสิครับ หาเรื่องรวมบาทารุมยำ ทรอยซะเลย โลกปัจจุบันก็เหมือนกันแหละครับ ฝ่ายประชาธิปไตยอย่างอเมริกา ไปแทรกแซงกับชาวบ้านทั่วโลก ก็อ้างว่า เพื่อประชาธิปไตย ซึ่งก็ไม่มีอะไรมากไปกว่าการพูดให้ดูดี กับประชาชนคนอเมริกันด้วยกันเองว่ารัฐบาลทำสิ่งที่ถูกต้อง แต่เรื่องที่พูดไม่ได้แต่เป็นเรื่องหลักๆก็คือ ผลประโยชน์ของตัวเองนั้นแหละ ในตะวันออกกลางนี่เห็นชัดครับเรื่องนี้ ความวุ่นวายสารพัดที่เกิดอยู่ในตอนนี้มาจากการแทรกแซงของพวกตะวันตกทั้งนั้น ทั้งแต่สมัยสงครามโลกมาแล้ว ส่วนพวกอีกฝ่ายก็คือ จีน ซึ่งแน่นอนก็อ้างว่า นี่เรื่องภายในประเทศเรื่องในครอบครัว ชาวบ้านไม่เกี่ยว อเมมริกา ยุโรป ไม่ต้องยุ่ง อ้างกันไปกันมาอยู่อย่างนี้แหละ ส่วนตรุกี นั้นถือว่า ตัวเองเป็นเผ่าเดียวกับ อุยกูร์ ต้องช่วยเหลือกัน ไทยเราก็เลย รับบท ที่ต้องเรียกว่า ซวย จริงๆงานนี้ ไปทางไหนก็โดนด่า ทั้งขึ้นทั้งล่อง เพราะทั้งสองฝ่ายพร้อมจะด่าอยู่แล้ว ถ้าไม่ได้ดังใจ
งานนี้สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ รัฐบาลต้องให้ความรู้ความเข้าใจเรื่องราวเหล่านี้ครับ เพราะผมเชื่อว่า หลายท่านที่ทั้งด่าทั้งชมอยู่นี้ ก็ไม่ได้รู้เรื่องราวเหล่านี้ดีจริง ประวัติศาสตร์ความเป็นมา ของชนเผ่าเหล่านี้เป็นมาอย่างไร กลายมาเป็นอย่างนี้ได้อย่างไร ที่นี้พอรู้เรื่องราวพอสมควรแล้ว ค่อยมาด่ามาชมกัน จะเห็นด้วยคิดต่างไม่แปลกครับ ผมถือว่าเป็นเรื่องธรรมดาและดีด้วยถ้าเราจะคิดต่างกัน แต่เอาเหตุผลมาคุยมาแลกเปลี่ยนกัน ได้รู้ได้เข้าใจเพิ่มขึ้น แต่อย่าไปเอาอารมณ์ มโนเอาเอง อย่างนั้นเถียงกันยังไงก็มีแต่เสื่อม มีแต่โง่ลง หนักเข้าก็กลายเป็นคุยกันไม่ได้เลย ผมเคยไปประเทศที่คนในชาติฆ่ากันเองมาเยอะแล้วครับ บอกได้คำเดียวว่า หดหู่ ไม่อยากให้พวกเราวันหนึ่งต้องเป็นแบบนั้น เช่นเคยครับ ความรู้คู่เดินทาง แล้วทุกอย่างจะดีขึ้น โชคดีครับ